Choroby u jamników

Zdrowy jamnik ma najczęściej nos zimny wilgotny, ale chwilami zimny suchy, ciepły wilgotny lub ciepły suchy, powinien mieć szatę lśniącą, język i błony śluzowe jasnoczerwone, oczy błyszczące, spojówki różowej barwy oraz dobry apetyt. Jeżeli obserwujemy brak apetytu dłużej niż jeden dzień lub pies ma stale ciepły i suchy nos oraz jest markotny , może to być oznaką wielu chorób i lepiej skontaktować się z lekarzem weterynarii.

Powszechnie wiadome jest, że łatwiej zapobiegać chorobom niż je leczyć. Profila­ktyka prowadzona z pełną znajomością potrzeb jamnika w tym zakresie daje dobre rezultaty, przy czym profilaktyka ogólna po­winna zabezpieczać jamnika przed wszystkimi chorobami oprócz zakaźnych (tym zajmuje się immunoprofilaktyka). Polega ona na konsekwentnym przestrzeganiu pewnych zasad i podstawowych wymogów sanitarnych, dotyczących przede wszystkim prawidłowe­go oraz higienicznego żywienia. Zawsze czysta miska, legowisko lub pomieszczenie, w którym przebywa jamnik oraz kontrola i przeprowadzanie zabiegów dezynsekcyjnych (szczególnie ważne jest odpchlanie), to ABC, które powinni znać i stosować hodowcy i miłośnicy psów.

W ramach profilaktyki ogólnej jamnik, niezależnie od tego, czy żyje pojedynczo, czy w stadzie, powinien być pod stałą kontrolą lekarza weterynarii. Chodzi głównie o okresowe przeprowadzanie szczepień ochronnych w celu zabezpieczenia psa przed chorobami zakaźnymi oraz dwukrotne w roku badanie kału w celu ewentual­nego stwierdzenia i zwalczania chorób pasożytniczych.

Doświadczony, ale również mający mniejsze doświadczenie*wła­ściciel jamnika, jeśli tylko codziennie znajdzie odrobinę czasu, aby pobawić się ze swoim psem, poobserwować trochę jego zachowa­nie, pobyć z nim w bliskim kontakcie, na pewno zauważy zmianę samopoczucia swojego przyjaciela. Nie bez znaczenia jest codzien­ny ruch, w szczególności na powietrzu. Możemy wtedy łatwo obserwować akcję kończyn, właściwą dla rasy, sposób ich stawia­nia, pracę grzbietu oraz ogólną kondycję.

Jeśli zaobserwujemy, że nasz ulubieniec nie staje na kończynach pewnie, odciąża jedną aż do wyłączania jej z ruchu włącznie, jest to wskazówka zaistnienia zaburzeń w lokomocji, czy to z przyczyn czysto mechanicznych (np. przecięcie opuszka, na­derwanie paznokcia, zwichnięcie, stłuczenie lub nawet złamanie kończyny), czy też chorobowych (np. kulawizna spowodowana chorobą stawów lub mięśni). Kulawizna, jako efekt chorobowy, zdarza się rzadko. Przyczyną tego typu schorzeń u tej rasy jest na ogół błąd w żywieniu popełniany w okresie rozwoju i kształtowania się kośćca, a mianowicie podawanie wapnia oraz witaminy D i A w niekorzy- stnym stosunku i ilości, co prowadzi do trwałych zmian w budowie kośćca.

Jeśli jamnik, będąc w ruchu, wygina grzbiet w odcinku lę­dźwiowym, idzie ostrożnie i widać, że ruch sprawia mu ból, może to być wynik choroby reumatycznej łub dyskopatii, na którą, z racji długiego kręgosłupa jest narażony. Hodowla ne­gatywna ma na celu wyeliminowanie tej wady, która jest dzie­dziczona genetycznie. Generalnie, aygnałem dla nas może być jakakolwiek zmiana temperamentu, zachowania, zwyczajów, ob­jawy zaniepokojenia lub apatia, szybki powrót ze spaceru czy też niechętne wychodzenie na dwór.

U jamników niezwykle ważne jest, aby właściciel orientował się, czy kondycja jego przyjaciela jest prawidłowa, typowa dla rasy. Jamniki, znane wśród psów łakomczuchy i „odkurzacze", bywają również wychudzone. Należy znać możliwości danego osobnika (gdyż jest to cecha osobnicza) i orientować się, czy jego nadmierna otyłość lub wychudzenie nie jest przypadkiem objawem chorobo­wym, a niechęć do spaceru konsekwencją przejedzenia bądź za- czopowania odbytu przez skawalone, niestrawione, twarde odłamki kości, które spożył.

Nagły nadmierny apetyt lub otyłość, co często wiąże się ze sobą, obserwowane czasem u jamników o dotychczas pra­widłowej przemianie materii może być sygnałem, że nasz pies ma problemy z pasożytami wewnętrznymi. U suk wzmożony apetyt często poprzedza cieczkę i jest obserwowany w końcowym okresie ciąży oraz po porodzie. W zimnej porze roku, gdy pies zużywa więcej kalorii na ogrzanie ciała, również wykazuje większy apetyt.

Wskazówką mówiącą o kondycji jamnika jest także sierść: lśniąca, nie zwichrzona, jeśli jest on w dobrej formie lub matowa, jakby brudna, odstająca, a nie przylegająca do grzbietu, gdy coś mu dolega.

Jamniki miewają też gorączkę. Widoczny jest zespół objawów chorobowych, w trakcie którego obserwuje się suchy, ciepły nos i uszy, drżenie mięśni, nastroszoną sierść, niechęć do jedzenia oraz przyspieszone tętno. Przyczyny mogą być różne, dlatego należy skontaktować się z lekarzem weterynarii. Szybkość działania, szcze­gólnie w przypadkach chorób zakaźnych, jest jedyną szansą urato­wania przyjaciela. Przypominamy o konieczności przestrzegania zaleconego przez lekarza weterynarii sposobu postępowania oraz konsekwencji w podawaniu lekarstw. Na choroby zakaźne narażo­ne są zwłaszcza szczenięta w momencie zmiany właściciela, gdy wraz ze wzrostem tracą odporność nabytą z mlekiem matki, a nie są jeszcze zaszczepione. Należy wtedy zachować szczególne wa­runki ostrożności, zmieniać obuwie, myć ręce, nie narażać szczeniąt na stykanie się z innymi psami, nie wychodzić z nimi na dwór (również jeszcze po szczepieniu obowiązuje kwarantanna przez okres minimum dwóch tygodni).

U jamników krótkowłosych często obserwujemy przekazywaną genetycznie bezwłosość, występującą na różnych częściach ciała, np. łokciach, szyi, mostku, pośladkach, tak zwane mozele. Prace hodowlane prowadzone są w kierunku eliminowania mozeli po­przez dobór par hodowlanych.

U suk wszystkich rodzajów jamników w okresie karmienia szczeniąt zdarzają się drgawki mięśniowe zwane tężyczką ppo- rodową. Rzadziej występuje ona przed urodzeniem szczeniąt. Występują wyraźnie kolejne etapy narastania objawów choro­bowych to jest: zdenerwowanie, niepokój widoczny w zachowaniu suki, częsta zmiana miejsca, ziajanie, które narasta podczas cho­dzenia, wyraźny tupot przypominający stąpanie jeża po parkiecie (jest to efekt chodzenia na pazurkach zesztywniałej stopy) oraz wyraźnie odczuwalne drżenie karku przechodzące w tężenie całego ciała i w efekcie — śpiączkę. Tężyczka jest wynikiem zachwiania równowagi w gospodarce mineralno-wapniowej organizmu, ró­wnież w związku z tym, że bardzo duże ilości wapnia suka oddaje szczeniętom wraz z intensywnie wytwarzanym pokarmem. Im więcej szczeniąt, tym większe zagrożenie. Profilaktyka polega na dostarczaniu pokarmu o dużej zawartości wapnia, np. białego sera. W sytuacji, gdy już wystąpią objawy, bezzwłocznie należy udać się do lekarza weterynarii, gdyż jest to choroba, która często może doprowadzić do śmierci suki. Domięśniowy lub dożylny zastrzyk roztworu wapnia i siarczanu magnezu powoduje doraźnie szybką poprawę. Ponadto suka powinna pozostać pod naszą nieustanną obserwacją. Szczenięta należy dostawiać do matki grupami, np. dwa na raz. Całe nasze postępowanie powinno być zgodne z zaleceniami lekarza weterynarii.

Wybierając się z psem poza miasto nie wolno zostawiać go w zamkniętym samochodzie, szczególnie stojącym na słońcu. Jeśli już musimy oddalić się bez psa, należy lekko odkręcić okna powodując nieznaczną wymianę powietrza oraz postawić samo­chód tak, aby w czasie naszej nieobecności pozostawał cały czas w cieniu. Udar słoneczny najczęściej zdarza się właśnie psom pozostawionym w samochodzie przez beztroskich właścicieli. W ta­kich sytuacjach pies znacznie przyspiesza oddech wzrasta liczba uderzeń serca, traci siły, mdleje, umiera. Jeśli jeszcze żyje, należy natychmiast dostarczyć go do przychodni weterynaryjnej. W lżej­szych przypadkach sami możemy mu pomóc. W tym celu przeno­simy go do zacienionego, chłodnego pomieszczenia i przykładamy na głowę oraz szyję okłady z wodnego roztworu soli kuchennej, w stosunku jedna łyżeczka soli na ok. pół litra wody. Należy zmieniać zimne okłady aż do skutku, tzn. do chwili odzyskania sił.

Jamnik, szczególnie długowłosy i szorstkowłosy, wymaga staran­nej pielęgnacji uszu. Należy je kontrolować raz w miesiącu, gdyż w przypadku zaniedbania, zgromadzona woskowina może, jako siedlisko różnego rodzaju bakterii, doprowadzić do stanu zapal­nego przewodu słuchowego zewnętrznego. Nasze obserwacje pole­gają głównie na stwierdzeniu czy nie zachodzą następujące zmiany; przykry zapaąfi, zaczerwienienie, obrzęk, woszczyna brązowa, wy­sięk brunatny lub zielonkawo-żółty. Gwałtowne trzepanie głową, drapanie jednego lub obu uszu, ocieranie o meble czy legowisko, może świadczyć o bólu odczuwanym przez psa. Może to być drażniąca ucho wyschnięta woskowina lub ciało obce, np. źdźbło trawy. Należy skorzystać z pomocy lekarza weterynarii.

Niebezpieczne bywają ukąszenia, np. przez osę, pszczołę lub węża. Zwłaszcza jeśli ukąszenie nastąpiło w okolicy gardła, gdyż miejsce to bardzo puchnie utrudniając, a w skrajnym przypadku uniemożliwiając oddychanie i połykanie. Towarzyszy temu silne swędzenie, na co biedak reaguje drapaniem i ocieraniem się o przedmioty. Najlepszyn antidotum, przynoszącym ulgę i łagodzą­cym skutki ukąszenia, jest przemywanie obrzękłego miejsca zimną wodą, w której rozpuszczamy altacet. Dotyczy to jednak tylko miejsc zewnętrznych. Jeżeli ukąszenie lub obrzęk powiększa się i zagraża drożności dróg oddechowych konieczna jest natychmias­towa pomoc lekarza weterynarii.

Jamnik to znany i miły towarzysz oraz pomocnik przy każdej pracy domowej. Jeżeli szyjemy, on natychmiast pcha nos pod igłę, gdy przycinamy deski na jego nowe posłanie, wówczas pomaga nam przy układaniu odciętych kawałków drewna. Jest wszędzie tam, gdzie się coś dzieje. To urocza cecha, ale wymaga od nas nieustannej czujności i ostrożności. A już na pewno znajdzie się w kuchni, gdy przygotowujemy posiłek dla do­mowników. Zdarzają się wtedy niestety różnego rodzaju opa­rzenia.

Oparzenia termiczne są niebezpieczne dla życia, gdy obejmują ponad 1/3 powierzchni skóry i znajdują się w okolicy głowy. Mogą wystąpić różne stopnie oparzenia: od zaczerwienienia skóry, mniej­szych lub większych pęcherzy wypełnionych płynem, ubytków wło­sów do głębokiego uszkodzenia tkanek, powstania czarnego strupa oparzeniowego oraz martwicy skóry. Należy poparzoną część ciała zabezpieczyć przed zabrudzeniem przy użyciu opatrunku z gazy jałowej. Nie wolno wcierać żadnych maści, gdyż wywołujemy ból oraz uszkadzamy rosnące pęcherze z płynem. Gaza zabezpieczająca przed brudem może być nasączona zimnym roztworem altacetu lub rivanolu.

Oparzenia chemiczne, kwasami lub zasadami, zdarzają się sto­sunkowo rzadko, niemniej bywają. Nasza pomoc polega na zneu­tralizowaniu środka chemicznego. Jeśli nastąpiło oparzenie kwa­sem, należy obficie przemyć poparzone miejsce wodnym roztworem węglanu sodowego, w proporcji jedna łyżeczka sody na jedną szklankę wody. Jeżeli poparzyliśmy naszego psa zasadą, wtedy jako środka neutralizującego jej szkodliwe działanie należy użyć wod­nego roztworu octu lub soku cytrynowego w stosunku jeden do jednego.

Mały jamniczek — szczeniaczek, to wszędobylski ryjek. Wszyst­ko co w zasięgu zębów musi być jego, łącznie z plikiem gazet znajdujących się na niskiej półce czy, co znacznie gorsze przewoda­mi elektrycznymi leżącymi na podłodze. Świetna zabawa i rozryw­ka. Zdarza się, że nadgryzając przewód elektryczny szczeniak ulega porażeniu prądem. Trzeba natychmiast odciąć źródło prądu oraz zastosować sztuczne oddychanie i masaż klatki piersiowej. Profilak­tycznie, przed wyjściem z domu, wyjmijcie Państwo wszystkie wtyczki z kontaktów.

Inne objawy chorobowe nie uwzględnione dotychczas w opisie.

1.   Wymioty, których przyczyną mogą być między innymi obec­ność obcego ciała w przełyku, choroby macicy, jelit, nerek, żołądka, zatrucie, pourazowy wstrząs mózgu, nosówka, parwowiroza. Od­ruchy wymiotne oraz wymioty można zaobserwować u młodych psów, czasem u szczeniaków, których przewód pokarmowy maso­wo zaatakowany jest przez pasożyty wewnętrzne.

2.    Biegunka, głównie jako objaw występujący w następstwie zatrucia, nosówki lub parwowirozy czy błędów dietetycznych.

3.    Zaparcie, aż do braku wydalania kału, występujące przy nieprawidłowym żywieniu polegającym na podawaniu za małej ilości jarzyn i innych wypełniaczy, a za dużej ilości lub prawie wyłącznie — kości.

4.     Duszność, która pojawia się przy chorobach układu od­dechowego, serca, żołądka, macicy.

5.   Kaszel, jako objaw przy chorobach układu oddechowego.

6.    Wypływ ropnej wydzieliny z worka napletkowego u psów, występujący przy nieżycie błony śluzowej, zapaleniu prostaty, pę­cherza lub cewki moczowej.

7.    Wypływ z narządów rodnych suki występuje przy stanie zapalnym pochwy lub przy chorobie układu moczowego. Wyciek z pochwy jest zjawiskiem normalnym tylko u suk, które właśnie urodziły i utrzymuje się on do około szóstego tygodnia po porodzie. Również jest zjawiskiem normalnym u suk w czasie cieczki.

8.   Zaburzenia świadomości obserwowane przy chorobach móz­gu, opon mózgowych oraz dyskopatii.

9.    Powiększanie powłok brzusznych występuje przy wzdęciach żołądka i jelit, zapaleniu otrzewnej, ropomaciczu, wodobrzuszu, nowotworach jamy brzusznej.

10.   Podciągnięcie powłok brzusznych na skutek długotrwałego niedożywienia.

11.  Wyłysienia i inne zmiany skórne.

Psy nieustannie narażone są na różne choroby i pasożyty.

Choroby pasożytnicze

a)    pasożyty zewnętrzne:

—  wszoł psi,

—  wesz psia,

—  nużeniec psi,

—   kleszcze,

—  świerzbowiec drążący czyli sarkoptoza,

—   świerzbowiec uszny,

—   pchła psia;

b)    pasożyty wewnętrzne:

—  glista psia,

—  nicienie,

—  tasiemiec psi,

—   tasiemiec bąblowiec.

2. Choroby zakaźne

—  nosówka,

—  choroba Rubartha — zakaźne zapalenie wątroby,

—  leptospiroza — choroba Weila, choroba stuttgarcka,

—  parwowiroza — wirusowe zapalenie żołądka i jelit,

—  wścieklizna.